Ook na 2019 hoeft niemand in Zwolle op straat te slapen

Onlangs organiseerde RIBW GO samen met de woningcorporaties de tweede werkconferentie over de toekomst van de Herberg. In zijn openingswoord legt Jeroen Collette (lid Raad van Bestuur RIBW GO) uit dat de contracten met negen woningcorporaties, die samen zorgen voor een groot deel van de financiering van de Herberg, eind 2019 aflopen. “Deze werkconferentie is een vervolg op die van januari van dit jaar, waar betrokkenen als gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen en Herberggasten en -medewerkers gesproken hebben over verschillende aspecten rond dakloosheid en de financiering ervan. Het is de bedoeling om vandaag oplossingsrichtingen met elkaar te bespreken.”

Gemêleerde groep
Jan Laurier, voorzitter Federatie Opvang, schetst het landelijke beeld van de dak- en thuislozenopvang en de ontwikkelingen tot en na 2020. “Zwolle heeft in de maatschappelijk opvang een goede naam. De zaken zijn er goed geregeld. Maar je moet altijd kijken hoe het beter kan.” Hij vertelt dat landelijk het aantal dak- en thuislozen in de afgelopen zes jaar met 74% gestegen is. De Federatie Opvang signaleert ook dat het type cliënt dat een beroep doet op de maatschappelijk opvang verandert. De groep is veel gemêleerder geworden, meer mensen met psychische en verslavingsachtergronden.

Samen de schouders eronder
Onder leiding van dagvoorzitter Martin Steenbeeke discussiëren de aanwezigen over een aantal prikkelende stellingen. Ze zijn het er unaniem over eens zijn dat de Herberg in stand moet blijven zo lang als nodig is. En ook dat ze hier samen de schouders onder willen zetten. Wel zien ze diverse – ook noodzakelijke – verbetermogelijkheden, bijvoorbeeld op de instroom, doorstroom en uitstroom.

Trots
Wethouder Nelleke Vedelaar van de gemeente Zwolle benadrukt de gezamenlijke verantwoordelijkheid als de financiering van de corporaties geheel of gedeeltelijk wegvalt. “Geen van de deelnemende gemeenten stelt het belang van de Herberg ter discussie. Als samenwerkende partners rond de Herberg weten we elkaar altijd weer te vinden. We moeten dit oplossen. De Herberg wordt nationaal gezien als een prachtig voorbeeld van regionale samenwerking rond de maatschappelijke opvang. Daar mogen we trots op zijn.”

Rust nodig
Gasten, ex-gasten en de ervaringsdeskundige geven aan dat ze blij zijn dat de Herberg er is. “Gasten krijgen er de kans verandering in hun leven aan te brengen. Dat is geweldig. Maar om daaraan te werken, heb je rust nodig. Dat is niet gemakkelijk als je met 10/12 mensen op een kamer slaapt, waaronder mensen met psychische en verslavingsproblematiek.” Ze constateren dat veel gasten niet verder komen door de groepssituatie die er nu is. “Sommigen gaan verslaafder weg dan toen ze binnenkwamen.”
Oplossingen zijn al wel bedacht, maar nog niet gerealiseerd: “Door bijvoorbeeld housing first, vlotte uitstroom met ambulante woonbegeleiding en tiny houses kan de Herberg veel meer een snelle doorstroomplek worden. Er komt rust en herstel als mensen duurzaam ergens kunnen verblijven en kunnen werken aan de opbouw van hun leven.”

Zorgplicht zorginstellingen
De aanwezigen zien een taak voor de gezamenlijke zorginstellingen. In de afgelopen jaren is de reden van aanmelding bij de Herberg veranderd. In toenemende mate gaat het om verwarde mensen of mensen met zware verslavings- en/of psychische problematiek. Dat doet een beroep op de zorgplicht van zorginstellingen. Zorg voor een vervolgtraject voor patiënten en cliënten die uitstromen uit een instelling. Zorgpartijen zoeken vaak de samenwerking en dit heeft al tot mooie resultaten geleid. Kan de samenwerking rond de doelgroep van de Herberg nog beter? Met als doel de instroom te verminderen en de uitstroom te bevorderen.

Taak woningcorporaties
De woningcorporaties hebben jarenlang financieel stevig bijgedragen aan de Herberg. Het contract loopt echter af en daarnaast zien ze zich door de nieuwe woningwet genoodzaakt zich te herbezinnen op hun bijdrage. Jan Laurier adviseert de woningcorporaties hierover in Den Haag te gaan praten. Daarnaast zijn altijd al vragen geweest of opvang alleen maar de taak is van de corporaties. Moeten andere partijen ook of meer financieel bijdragen? Woningcorporaties spelen in op nieuwe ontwikkelingen, zoals housing first en tiny houses. Ze hebben het verstrekken van geschikte en betaalbare woningen als taak. “Ook voor mensen die uitstromen uit de Herberg, op voorwaarde dat deze mensen daarbij heel goed begeleid worden.”
Woningcorporatiedirecteuren geven aan dat zij niet voor niets medeorganisator van deze werkconferentie zijn. Zij zien de financiering van na 2019 als een gezamenlijk probleem dat gezamenlijk opgelost moet worden.

Goed voorbereid de maatschappij in
Jeroen Collette benoemt de taak die RIBW GO en de Herberg hebben. Gasten geven aan dat ze vaak moeite hebben met de drukte die binnen de Herberg heerst. Hoe kunnen medewerkers van de Herberg eraan bijdragen dat Herberggasten op een rustige en goede manier voorbereid worden om vanuit de Herberg weer de maatschappij in te gaan? En hoe kunnen zij daarbij zorgen voor kostenreductie door vlotte door- en uitstroom?

Derde werkconferentie
Jeroen Collette constateert dat gezamenlijk doel is dat ook na 2019 in Zwolle niemand op straat hoeft te slapen. “Vandaag zijn echter nog geen concrete afspraken gemaakt of (financiële) toezeggingen gedaan. Gelukkig is er nog een derde werkconferentie.” Afgesproken wordt dat de woningcorporaties en RIBW GO het programma voor de derde werkconferentie in klein comité voorbereiden, waarbij ook de gemeente wordt betrokken.

Jan Laurier is onder de indruk van de Zwolse aanpak, waarbij veertien gemeentes samen woningcorporaties en zorginstellingen nauw samenwerken rond de maatschappelijk opvang. “Volgens mij komen jullie er wel uit!”